Stange menighet
 Stange sokn i Den norske Kirke

De kerk van Stange Een beknopte handleiding

Folder front
 
Folder rear
 
 
 
Click the pictures to open
the PDF version
(suitable for print).

Geschiedenis

De kerk van Stange ligt op zeer oude kerkgrond. De kerk is één van de 160 overgebleven middeleeuwse kerken in Noorwegen en werd gebouwd rond 1225. Archeologische opgravingen wijzen erop dat er minstens één oudere kerk op dezelfde plek gestaan heeft.

De kerk is oost‐west georienteerd, om te markeren dat het leven van een christen een tocht is van de zondige duisternis in het westen naar het genadelicht van de verrezen Christus in het oosten. Het doopvont (begin van christelijk leven) stond voorheen bij de ingang in het westen, het altaar in het oosten. Het kruisbeeld boven de koorboog vertelt dat we onder Jezus kruis door moeten gaan om hem te bereiken in het licht der genade.

In het begin was het koorportaal veeI nauwer en waren de ramen zeer smal. Bij het westelijk raam op de zuidmuur was een ingang voor mannen. Verder stond het altaar tegen de muur aan de oostkant, onder drie smalle ramen, zogenaamde drievuldigheidsramen. Alleen het middelste dichtgemetselde raam is nu nog zichtbaar. De ramen hadden geen glas, alleen linnen doek om vogels te weren. En dan te bedenken dat ‐20° C niet ongewoon is tijdens een Noorse winter...

De oorspronkelijke stenen vloer (uit de periode 1225‐1705) is nog zichtbaar achterin het koor. De verdieping achter het altaar is waarschijnlijk een symbolisch heiligengraf, waarin destijds een relikwie van de patroonheilige van de kerk bewaard werd. Dit graf werd in 1986 bij archeologische onderzoek ontdekt. Het altaar werd in 1986 verder richting schip geplaatst.

De sacristie werd in 1320 gebouwd, met in de noordelijke muur een opbergplaats voor kostbaarheden. In 1620 vatte de kerk, na een blikseminslag, vlam. Al het houtwerk verbrandde en het ingangsportaal raakte beschadigd. Het dak, de toren en de inventaris zijn van na de brand. In de middeleeuwen werd de kerk gedecoreerd met fresco’s. Daarvan rest alleen een stukje ter linkerzijde van de koorboog.

In 1703 werd de kerk te klein voor de toenemende bevolking en werd de noordelijke vleugel gebouwd. Hiervoor werden stenen van de Hamardomen, de oude kathedraal in Hamar, gebruikt. Tegelijkertijd werden de ramen verbreed, het altaar naar voren geplaatst, de koorboog breder gemaakt en het plafond gedecoreerd met wolken. Alleen het ingangsportaal en het raam boven het orgel zijn oorspronkelijk.

De huidige toren met klokkenhuis werden in 1772 gebouwd. De toren is bijna 60m hoog en steekt 34m boven de kerk uit. De twee klokken dateren uit 1623 en 1751. De oudste klok, vervaardigd in Kopenhagen, was bedoeld voor de kerk van Kongsvinger, maar werd vanwege de brand aan de kerk van Stange toegewezen.

In de 19e eeuw werd het voorportaal (het wapenhuis –daar waar men de wapens achterliet) gebouwd, de privéloges verwijderd en de tegenwoordige banken neergezet. De gebrandschilderde ramen werden in 1928 vervaardigd door Gabriel Kielland. De andere ramen kregen toen gekleurd glas om het licht te dempen.

Inventaris

Het altaar uit 1652 is ontworpen volgens de strenge opschriften uit de barok/orthodoxie. Het altaar wordt gezien als tafel voor het heilige avondmaal en de daarbij horende instellingswoorden zijn dan ook het middelpunt. Verder naar boven bevindt zich een voorstelling van de kruisiging en de verrijzenis, de hemelvaart en Christus als overwinnaar. Aan weerszijde zijn Mozes en Aaron en de apostelen, met hun symbolen van martelaarschap, afgebeeld.

De preekstoel, in 1630 uit hout gesneden door Johan Reinhardt, heeft een vrijer ontwerp. De predikant gaat, als zondaar tussen de zondaars, tussen Adam en Eva door, met boven haar een duif die symbool staan voor de heilige geest. Op de trap wordt zij vergezeld door de vier evangelisten, die de basis vormen voor de preek. De preek wordt gehouden onder het baldakijn, met daarop Christus, vergezeld van kruis en zegening, als de eigenlijke predikant. Onder Christus zijn de apostelen afgebeeld, die hun getuigenissen uit de bijbel verkondigen. Rond het spreekgestoelte zijn de hoofdpunten van de preek afgebeeld: de boodschap aan Maria, de geboorte van Christus, de kruiziging en de opstanding. Vanuit deze goddelijke daden ontspringt het christelijke leven voorgesteld op kleinere panelen: geloof, hoop, liefde, gerechtigheid, wijsheid, matigheid, dapperheid en waarheid. Op de rand van het baldakijn staan citaten uit de preken van Joh 5,24, Luk 11,28 en Joh 14,23.

Zowel bij het altaarstuk als het kruisbeeld boven de koorboog (uit 1685), is een schedel bij de voet van het kruis afgebeeld. Volgens de Romeinenbrief is Christus gekruizigd boven het graf van Adam en komt hij tot ons als de nieuwe Adam die ons nieuw leven schenkt. Het stelt dus de schedel van Adam voor.

Tegen de noordwand van het schip bevindt zich het opvallende doophuis (baptisterium) uit 1719. Dit doophuis stond oorspronkelijk bij de ingang van de kerk, met daarin het doopvont. Het is gedecoreerd met het wapen van Frederik IV, de koning van Denemarken/Noorwegen 1699‐1730. Tot 1814 (ruim vier eeuwen lang) zou Noorwegen deel uit blijven maken van Denemarken, met de koninklijke, administratieve en intellectuele macht gecentreerd Kopenhagen.

Achterin de noordvleugel van de kerk bevindt zich het grafschrift van de pastorfamilie Stockfleth/Müller (1689). Het was toendertijd de gewoonte dat de nieuwe pastoor (Müller) trouwde met de weduwe van zijn voorganger (Stockfleth)...

Het orgel uit 1957 is van Noorse makelij (Jørgensen), de Bechstein vleugel is van 2012.

 

[Nederlandse tekst door Caroline Houtman 31.08.13 – editie 1:1]

Stange menighet / Stange sokn i Den norske Kirke - Org.nr. 976 987 799
Kontonr. for gaver eller annen innbetaling:1813.22.02008
Kontonr. for gaver til orgelfondet: 1822.17.49355
Besøksadresse: Stange menighetssenter Vollbo, Vollasvingen 1, Stange sentrum
Postadresse: Postboks 163, 2336 Stange
Telefon: 6257 8930
Telefax: 6257 9140
Epost: stangemenighet@stangemenighet.no
Nettstedet «stangemenighet.no» ble etablert 23. november 2006
Menighetsrådet i Stange menighet er ansvarlig for nettstedet og innehar alle rettigheter der ikke annet er nevnt.
Bildet av Stange kirke på toppen av siden: © Nils-Kristian Møller
Denne siden er sist endret 16. juli 2014.